السيد الطباطبائي ( مترجم وشارح : محسن دهقانى )

332

فروغ حكمت ( ترجمه وشرح نهاية الحكمه ) ( فارسى )

ترجمه بر اصل مسئله ( واجب الوجود بالذات ، واجب الوجود من جميع الجهات است ) ايراد وارد شده است ؛ به اين‌كه اين مطلب ، منقوض است به نسبت‌ها و اضافاتى كه بر ذات واجب - از ناحيهء افعالى كه متعلق به معلولات ممكن و حادث است - ملحق مىشوند ؛ زيرا نسبت‌ها و اضافات ، قائم به اطراف خود هستند و در امكان ، تابع آنهايند ، مانند خلق و رزق و اماته و غير اينها . شرح ايراد اين است كه اگر واجب الوجود بالذات از همه جهت واجب الوجود است بايد از جهت نسبت‌ها و اضافاتى كه بر او ملحق مىشود - مانند نسبت خَلق كه ميان خالق و مخلوق وجود دارد ، يا مانند نسبت رِزق كه ميان رازق و مرزوق هست ، يا نسبت احيا و اماته كه بين واجب و ممكناتش هست - از اين جهات هم واجب باشد . هم‌چنين بايد از ناحيهء صفاتى كه از اين نسبت‌ها انتزاع مىگردد - مانند خالق كه از خَلق انتزاع مىشود ، يا رازق كه از رِزق انتزاع مىگردد - از اين جهات نيز واجب باشد ؛ در حالى كه هم نسبت‌ها و هم صفاتى كه از اين نسبت‌ها انتزاع مىگردند ، به دليل اين‌كه طرف نسبت‌ها يعنى مخلوقات و مرزوقات ، ممكن و حادثند ، آنها هم بايد ممكن و حادث باشند . بنابراين ، واجب الوجود بالذات واجب الوجود از ناحيهء نسبت‌ها و صفات منتزعهء از نسبت‌ها نمىباشد . جواب ايراد متن ويندفع بأنّ هذه النّسب والاضافات . . . إن شاء الله تعالى . ترجمه ايراد فوق ، دفع مىگردد به اين‌كه اين نسبت‌ها و اضافات و صفاتى كه مأخوذ از اينها هستند -